MƯA MÙA XUÂN NUÔI LỚN DÒNG
SUỐI XUÂN
Lê Thu Thùy
Vào thế kỉ mười bảy, thi hào Basho đã tạo cho bài thơ Haiku
hơn mười âm tiết một vẻ đẹp đơn sơ nhưng đầy kì diệu:
“Năm dặm mỗi ngày
Ta đi tìm em đấy
Anh đào yêu dấu ơi!”
(Basho)
“Năm dặm mỗi ngày
Ta đi tìm em đấy
Anh đào yêu dấu ơi!”
(Basho)
Trên đường tới Yoshino để ngắm hoa anh đào, thi hào Basho đã soạn
bài haiku trên. Ở Yoshino, ông mê mải ngắm hoa anh đào lúc tinh mơ, lúc hoàng
hôn hay vào nửa đêm. Nhưng chìm ngập trong hoa, Basho không còn viết gì về hoa
anh đào được nữa.
Nhưng Basho đã để lại những bài Haiku viết về mùa xuân càng kì
diệu hơn
“Mưa mùa xuân
Xuyên qua từng chiếc lá
Nuôi dòng suối xuân trong”
(Basho)
Xuyên qua từng chiếc lá
Nuôi dòng suối xuân trong”
(Basho)
Những bài
thơ nhỏ bé, cô đúc như “ngón tay chỉ mặt trăng”, đưa chúng ta vượt qua giới hạn
của ngôn ngữ để tiếp cận với thực tại. Mỗi người chúng ta, tùy theo trải nghiệm
sống của riêng mình, có thể kinh ngạc hay đồng cảm với nỗi niềm của tác giả.
Một chiều
tôi ngồi một mình nơi góc phố cổ, nhớ về một bài hát xưa, hình dung dáng xưa
tôi của quá vãng trong màu áo trắng tinh khôi. Còn đâu đó một thiên thần, để
đêm đêm hiện về giữa từng giấc mơ. Thiếu nữ ấy vẫn sống trong hiện tại của tôi,
mặc dù giờ đây, thực tại phũ phàng và chua xót. Thời gian đang tàn phá nét
thanh tân yêu kiều.
“.…Mùa xuân sang có hoa anh đào
Màu hoa đây dáng xưa còn đâu…”
…
Tôi biết
anh khi đã đi gần trọn 30 mùa hoa anh đào nở. Cám ơn anh đã ưu ái một cành hoa
còn thoảng chút hương phai, hoa rơi khỏi cành để gió cuốn đi. Tôi liên tưởng đến
anh và những điều anh nói về hoa anh đào.Từ lúc hoa nở cho đến lúc hoa rụng chỉ
kéo dài trong một tuần ngắn ngủi, người Nhật cho rằng đời người là mỏng
manh, vô thường như loài hoa này. Hoa nở rồi sớm tàn phai cũng mang một vẻ đẹp
đặc biệt, hoa chỉ tàn khi nó đẹp nhất, cái đẹp thuần khiết và cao cả. Điều này
gắn liền với niềm bi cảm về cái đẹp của dân tộc Nhật, tức trong cái đẹp đã hàm
chứa nỗi buồn sâu xa. Cả trong nỗi tuyệt vọng ta cũng tìm thấy cái đẹp của
nó.
Nhưng nơi anh sống không phải là nước
Nhật mà là Thụy Sĩ. Tôi từng muốn anh gửi cho tôi những hình ảnh của anh bên cội
hoa anh đào xứ Thụy Sĩ xa xôi. Tôi mang nỗi quan hoài của một cô gái đi tìm hoa anh đào trên đất Thụy
Sĩ, tôi chỉ gặp những bức tượng sư tử đá bi thương và buồn thảm.
Anh kể tôi nghe về những năm tháng
trước 30 tháng 4 năm 1975. Hồi đó anh chưa đến trường. Ba anh mất khi anh mới
chào đời. Nơi anh sống thời thơ ấu là vùng đất Đà Lạt mù sương. Ngày xưa, trên
mồ ba anh người ta trồng những cây hoa anh đào, và trong sân nhà anh hoa anh
đào nở đẹp não nùng.
Tháng
tư năm 1975, anh theo mẹ xuống tàu di tản, anh mới tròn 6 tuổi. Anh vẫn còn nhớ
mùa xuân năm đó hoa anh đào nở rực rỡ con đường nhỏ và góc sân nhà anh. Không
biết ai đã đem giống hoa anh đào về trồng trên đất Đà lạt mà xứ sở sương mù trở
thành vùng đất hoa anh đào của Việt Nam
Truyền
thuyết Nhật Bản kể rằng: Hoa anh đào được sinh ra từ thanh bảo kiếm của một
Samurai dũng mãnh tại núi Phú Sĩ, sau khi chàng dùng thanh kiếm này kết liễu đời
mình ngay tại mộ của người yêu mình. Và cũng vì lẽ đó mà người ta cho rằng
không có nơi nào có sắc hoa anh đào đẹp hơn ở núi Phú Sĩ.
Tôi
không sớm nhận ra cái chết trong một điều tuyệt vọng như những chuyện được kể
trong truyền thuyết xa xưa của xứ sở phù tang, rằng chàng samurai có thanh kiếm
sắc. Chàng khao khát thanh kiếm của mình ướp trong máu người thì mới trở nên
báu kiếm vô địch thiên hạ. Buổi thái bình không ai gây nợ máu với ai, thanh kiếm
của chàng sẽ đến ngày hoen rỉ. Chàng trai ủ ê ngày đêm ôm thanh kiếm mà mơ màng
chiến tích. Người con gái yêu chàng đã cầm thanh kiếm đâm xuyên qua người để nó
được uống no máu nàng hóa thành báu kiếm. Nhưng nàng chết chàng cũng chết theo.
Chàng đến bên mộ nàng trên núi Phú Sĩ dùng thanh kiếm kết liễu đời mình. Thanh
kiếm báu được chôn theo chàng hóa thành cây hoa anh đào. Loài hoa biểu tượng của
tình yêu và thái bình.
Nhà thơ nổi tiếng Nhật Bản Saigyo là kẻ cuồng hoa, được gọi
là “nhà thơ của hoa anh đào”, mong muốn được chết dưới cội hoa anh đào vào đêm
trăng rằm mùa xuân và kỳ lạ là điều ước của thi nhân đã trở thành hiện thực.
Tôi chưa từng hò hẹn anh dưới hoa
anh đào, một loài hoa biểu thị cho linh hồn Nhật Bản,
nơi người Nhật gửi gắm bao nhiêu tư tưởng triết học và mỹ học của mình vào những
cánh hoa bé nhỏ mong manh. Anh trong tôi mãi là một cậu bé 6 tuổi theo mẹ
dọc đường hoa Đà Lạt, một ngày cuối tháng tư năm 1975, hai mẹ con xuống tàu di
tản, ngày ấy hoa anh đào bung nở. Những cánh hoa tung bay trong gió, những cánh
hoa phủ đầy mặt đất trên những lối đi, những cánh hoa trôi lững lờ trên sông. Đẹp
và buồn.
Chiều
chủ nhật trước tôi lên núi Bà Nà tìm một cành hoa anh đào nở sớm bởi năm nay
rét đậm, khắp các mặt báo tràn ngập hình ảnh hoa anh đào. Nhiều nơi trên đất Việt Nam : Đà Lạt, Sa Pa
Tôi
đang nghĩ về anh, đây chưa hẳn là ái tình, nhưng sâu xa hơn tình yêu, nó mang
niềm hy vọng về một tương lai tươi sáng, ẩn chứa bên trong một thứ sức mạnh
kỳ lạ - sức mạnh không ập thẳng vào mà chìm đắm trong tâm hồn người ta. Nó như
sức nóng của suối khoáng hay lửa đốt trong lòng của rượu sake của người Nhật,
mang đến cả nỗi đau buồn và niềm khuây khỏa, ngang bằng nhau. Khi người Nhật
đau buồn vì thảm họa, những cánh hoa anh đào mong manh duyên dáng lại là biểu
tượng của samurai, là hình ảnh cô đọng nhất về lòng dũng cảm Nhật Bản.
Các võ sĩ Nhật cũng được ví như hoa
bởi họ không bám chặt lấy cuộc sống, họ xuất hiện như hào quang hư ảo, chết ở đỉnh
điểm của sự huy hoàng, rực rỡ.
Trong thế
gian này chẳng có gì là mãi mãi. Tất cả đều vô thường và phù du, ngắn ngủi. Bởi
vậy người Nhật yêu hoa anh đào vì sự rụng rơi đúng lúc đẹp nhất của hoa như một
biểu tượng mỹ học về cái chết. Trong các bài chiến ca, ta cũng nghe ra hình ảnh
hoa anh đào tượng trưng cho những người chiến sĩ “tôi cùng các bạn, là hoa anh
đào cùng mùa, nếu hoa đã nở thì chắc phải có ngày rụng rơi, hãy ý thức được điều
đó, hãy rơi cho đẹp đẽ, vì quốc gia” (“Hoa anh đào cùng mùa”, Saijou Yaso sáng
tác)
Khi đến với nhau để ngắm hoa anh
đào, người ta không chỉ say đắm với vẻ đẹp của hoa, mà còn trân trọng những khoảnh
khắc của cuộc đời mong manh và quý báu. Chúng ta cần phải tranh thủ từng
giây từng phút có được để sống.
Trở lại với những vần thơ haiku:
“Gió xuân
Con đường đê dài
Quê nhà thăm thẳm”
(Buson)
hay
“Nhìn về quê
hương
Xa xăm quá đỗi
Đóa hoa
anh đào rơi”
(Buson).
Sự rơi của hoa và
ước vọng của con người có tương quan gì với nhau? Hay đấy chỉ là một lẽ đời.
“Đêm xuân
Những con sóng yên lặng
Vỗ tràn nơi gối chăn”
…
Thấm thoắt đã 30 năm. Chiều mồng 5
tết, tôi một mình thơ thẩn nơi công viên Hoa anh đào ở Hội An. Nơi đây người Nhật
đã tài trợ cho Thành phố Hội An tiền bạc để xây dựng công viên Việt Nhật và
ngôi đền hoa anh đào. Mọi thứ nơi này đều tươi mới. Bất ngờ với tôi, những ngày
cuối năm, Hội An đã đưa về 12 cây hoa anh đào đang bung nở. Xuân đến đã làm vô
số nụ hoa anh đào nở rộ, những cánh hoa thi nhau nhảy múa theo một điệu nhạc vô
thanh được cất lên từ những làn gió nhẹ. Trong cái lạnh giá và bầu trời như tấm
phông màu xanh vĩ đại. Cánh hoa anh đào như những cánh hoa tuyết, có nhiều lúc,
hoa rơi như mưa, làm thành thảm hoa, suối hoa, hắt sáng mặt đất. Dù nở lúc thái
bình, hoa cũng mang đến nét buồn phảng phất giữa không khí hội hè, bởi nó rụng
đúng độ nhan sắc tuyệt mỹ.
Lê
thu Thùy
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét