DU HỌC

NHỮNG NĂM THÁNG THA HƯƠNG

                                                                                      Lê Thu Thùy

Chỉ còn hai ngày nữa là Trần Ánh Lê bay trở lại Pháp. Chuyến về thăm nhà ngắn ngủi của cô với một tâm sự đầy ắp nỗi niềm tha hương và cô không thể vượt qua được cảm giác thiếu vắng bao trùm trong người, nhất là giờ đây người mẹ kính yêu của cô đã ra đi vĩnh viễn. Cô nhìn mái tóc bạc phơ của cha mà nghe lòng quặn đau. Cha mẹ cô từng kì vọng nơi cô biết bao nhiêu. Mỗi lần cô về, cha nhìn cô với ánh mắt rạng ngời. Bao giờ cũng tưởng cô sẽ trở về xây dựng một cuộc sống hạnh phúc, ấm no nơi quê nhà.

Mười năm trước, khi đang là sinh viên xuất sắc khoa quản trị kinh doanh của trường Đại học Kinh Tế, Ánh Lê đã vội lao theo một anh chàng là cựu du học sinh ở Pháp về thăm trường mà cô ngưỡng mộ. Ngày ấy với cô được sang Pháp du học cũng có nghĩa là đi tìm cuộc sống mới, với những người bạn mới và một nền văn hóa mới. Cô đã đến được nước Pháp và mọi thứ nằm ngoài sự chờ đợi của cô. Ngày ấy cô nào biết rằng, anh cựu du học sinh kia, khi đã sống đủ lâu ở Pháp, đã lấy được bằng tiến sĩ, có một công việc đáng mơ ước, anh hoàn toàn tự lập, tự chủ trong cuộc sống của mình. Còn cô, với hai bàn tay trắng, lại nữa, trước khi đi du học, cô phải xoay quanh tìm hiểu việc theo đuổi các chương trình đào tạo bằng tiếng Anh tại Pháp, trong khi vốn tiếng Pháp của cô là con số không.

Mười năm ở Pháp Ánh Dương trải qua gần chục chỗ làm. Thời sinh viên muốn đi làm thêm với cô cũng không phải dễ dù chỉ là học hành và lao động mưu sinh. Cô vẫn còn nhớ mình làm việc đến ngất xỉu tại một trang trại trong một kì nghỉ hè, bị mọi người cười chê. Đó là những ngày cô đi hái nho với những người bạn đồng hương đến từ những thành phố khác nhau. Cô đã yêu cái công việc vất vả nhất ấy, mỗi sáng khi đến cánh đồng nho, cô đã đi trên con đường với hàng trăm hầm rượu sâm banh có tuổi đời cả thế kỉ. Cô đã lao về phía kinh đô ánh sáng mà không biết trước rằng sẽ vô cùng điêu đứng khi một nữ sinh hai mươi tuổi, hoàn toàn không thể giao tiếp được bằng ngôn ngữ bản xứ cho dù nhà nước Pháp chi trả hầu như toàn bộ học phí của sinh viên nước ngoài.

Mười năm ở Pháp, lượng sách Ánh Lê đọc nhiều gấp hàng chục lần những gì cô tìm đọc khi còn ở Việt Nam. Cô đã nhiễm thói quen đọc sách của người Pháp. Cũng nhờ đánh vật với hàng núi sách cô mới thông thạo tiếng Pháp đủ để đi làm thêm ở những quán ăn, những trang trại và những những lỗ thủng trong cô lại nhiều hơn khi nhận đồng lương bèo bọt. Bây giờ thì những chuyến xe buýt đường dài mà Ánh Lê thường đi, kỉ niệm thì ở lại với bao vui, buồn, sướng, khổ cô chôn chặt suốt mười năm vẫn còn trĩu nặng. Xa nhà, xa những người mình thân yêu nhất, mới thấy trân trọng biết bao nhiêu những tình cảm gia đình, bè bạn, và càng quý giá biết bao những thứ tưởng chừng như bình dị nhất thuộc về quê hương. Và, những buổi liên hoan, những bữa tiệc nho nhỏ với những món ăn đạm bạc như rau dưa đậm chất quê nhà là điều không thể thiếu với cô.

Mùa đông ở Pháp bầu trời ảm đạm, tiết trời giá lạnh, cô cố tìm một cái gì đó thân thuộc gần gũi với quê hương mình và mong gặp một người Việt để nói chuyện bằng tiếng mẹ đẻ khi ngồi trên xe buýt đến công sở. Cô luôn bị ám ảnh bởi những người vô gia cư, quần áo phong phanh trong cảnh rét buốt vạ vật từng nhóm đối nghịch với những người ăn mặc sang trọng giữa cảnh phồn hoa đô hội.

Hồi tưởng lại cả quá trình từ khi làm hồ sơ xin học bổng đến khi ra trường, làm việc, kết hôn với một người quốc tịch Pháp, tạo dựng cho mình một chỗ đứng và xây dựng tổ ấm gia đình là một hành trình vô cùng gian nan. Ánh Lê đã sống trong nỗi nhớ gia đình, quê hương, bao khắc khoải của sự níu kéo mơ hồ để hết thảy, dồn vào niềm mong đợi phong thư của người nhà. Hôm nay mẹ cô đã không còn sống để nhìn lại đứa con gái nhỏ ngày nào. Ánh Dương vẫn chưa qua được nỗi niềm mình xuất thân từ một gia đình nghèo. Lại nữa, cha mẹ Ánh Lê đã từng chạy vạy khắp nơi vay tiền cho cô du học và điều đó trở thành một kỉ niệm cay đắng khi nước Pháp không là nơi cô hái ra tiền và cô phải làm thêm mới kiếm đủ tiền trang trải sinh hoạt phí vốn vô cùng đắt đỏ. Cô đã không kiếm ra tiền để giúp đỡ gia đình như mơ ước cho dù cô tìm được việc làm và xin được giấy phép lưu trú rồi định cư hẳn sau khi tốt nghiệp. Nhưng cô đã lựa chọn nước Pháp. Giờ đây, khi đã là công dân Pháp, nằm trong dòng người nhập cư, đến từ Việt Nam, nước Pháp có ý nghĩa với cô bởi đó là mảnh đất sẽ còn dưỡng nuôi cô dài lâu để những hạt giống trong tâm hồn cô bừng nở. Từ chỗ một người đến từ đất nước nghèo nàn, mất tự do cô bị choáng ngợp trước sự bình an, sung túc, tự do nơi được mệnh danh là kinh đô ánh sáng, nơi ấy có những vòng tay nhân ái mở rộng ôm lấy cô, có những giáo sư từng truyền đạt những bài học rồi dắt dẫn cô đến hội chợ việc làm, giúp cô rải CV và tích lũy kinh nghiệm xin việc. Cô luôn cảm thấy biết ơn nước Pháp đã đem lại công ăn việc làm cho cô, nơi đây những cánh tay, nụ cười và ánh mắt xanh biếc của một người vừa mới quen từ giã khi cô rời phi trường sao mà đầm ấm. Thế nhưng còn một sự khác biệt giữa cuộc sống của người Pháp và người Việt và cả sự rạn nứt trong lòng nước Pháp mà sống lâu trên xứ sở ấy cô mới biết.

 Ánh Lê đã mang theo bao hoài bão khi đến Pháp và cô đã thuộc về nước Pháp như cô hằng tin đây là số phận định sẵn. Nhưng cuộc sống quả không dễ dàng gì khi mà bao nhiêu khó khăn dồn dập cho một người Việt Nam hòa nhập với một cộng đồng mới mẻ. Nước Pháp với Ánh Lê, cựu du học sinh ngành Quản lý – Kinh tế Ứng dụng (IAE de Lyon, Pháp) còn là nơi chứa chở nhiều thương đau, mất mát. Nơi đó, với những nếm trải nỗi sợ hãi về những vụ khủng bố gần đây chính là nguồn cơn để cô hiểu ra ngay giữa kinh đô ánh sáng trong cô vẫn thường trực nỗi lo âu và khi nghĩ về quê hương trong cô dường như có những khoảng trống vô hình cứ rộng mở. Có đôi khi cô cảm giác mình đang đứng giữa nhiều dòng chảy của cuộc sống bởi bàn tay nắm chặt quê hương mình cũng có lúc phải buông lơi.

LÊ THU THÙY