TRUYỆN NGẮN

BÍ MẬT CỦA GIA ĐÌNH TÔI

Sau ngày ba tôi qua đời được ba năm, tôi mới tình cờ tìm thấy quyển nhật ký bìa da của ông nằm cùng cuốn phả hệ dòng họ Huỳnh được ông chôn cất dưới một căn hầm bí mật được xây từ thời chiến tranh. Cuốn nhật ký đã ố vàng, có nhiều nơi giấy rã mục. Tò mò muốn biết một người như ba còn có tâm sự gì mà đi ghi nhật ký, tôi lân giở từng trang để độc. Phải cố gắng lắm tôi mới đọc hết những gì ba viết. Đọc xong tôi bàng hoàng. Tất cả những gì tôi biết về gia đình mình bị đảo lộn hoàn toàn.

Tôi lớn lên trong sự dạy dỗ, dưỡng dục đầy tình thương của ba và vòng tay dìu dắt chở che của hai người mẹ. Suốt thời thơ ấu tôi là đứa trẻ sung sứng nhất vì được đến hai bà mẹ cưng chiều. Tôi không quá nhiều băn khoăn ai là mẹ đẻ ra mình. Cả hai bà mẹ tôi đều yêu thương, kính trọng và quyến luyến như nhau. Tôi gọi người mẹ thứ nhất là mẹ và người mẹ thứ hai là má. Tôi cũng không hề thấy có sự khác biệt trong các mối quan hệ của má, mẹ và ba. Ba tôi không phải là người đàn ông duy nhất cưới đến hai bà vợ. Dòng họ Huỳnh vốn nổi tiếng với tục đa thê.

Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Ba tôi vốn là một sĩ quan dưới chế độ cũ phải đi tập trung lao động cải tạo. Thời gian học tập của ba kéo dài đến sáu năm. Tôi sống bình yên cùng hai người mẹ của mình trong ngôi nhà cũ và chờ ngày ba mãn hạn trở về.

Cũng trong thời gian này người mẹ thứ nhất của tôi bệnh nặng, đúng hơn là bệnh bà phát đã lâu, nhưng tôi còn nhỏ nên không được người lớn cho biết. Chỉ khi bà sắp lìa đời tôi mới biết. Đó là năm tôi lên mười, tôi có thể tự tay tắm rửa và thay áo quần cho mẹ. Tôi cùng với má hết lòng chăm sóc bà nhưng rồi cái chết đã cướp đi người mẹ thân yêu của tôi.

Tôi và má đã khóc như mưa như gió bên thi hài mẹ. Tôi vẫn còn nhớ như in trước khi mất, mẹ đã dặn tôi rằng, mẹ đã không sống lâu bên tôi được, không nuôi dạy tôi thành người. vậy từ nay, ai nuôi dạy tôi thì tôi hãy coi người đó là mẹ đẻ của tôi, và tôi phải hết lòng hiếu thảo.  Mẹ còn bắt tôi thề không chơi bời lêu lổng để má tôi luôn vui lòng.

Bấy giờ, cũng như má, tôi chỉ biết khóc và khóc, tôi còn nhớ như in má tôi trước đó không lâu đã quỳ bên giường mẹ, hứa với mẹ là sẽ dạy bảo tôi nên người, má còn thêm rằng nếu có mệnh hệ gì xảy ra với mẹ, thì ba má, và cả tôi nữa, sau này lớn tôi lớn lên, sẽ một lòng thờ phụng.

Mẹ chỉ cười nhợt nhạt và bảo má rằng: em cứ nói thẳng là chị chết, em sẽ chu đáo việc ma chay và chuyện giỗ kỵ!

Không có ba ở nhà, nên mới mười tuổi, tôi được mẹ dặn dò, ủy thác nhiều điều. Mẹ thật sự coi tôi như một người đàn ông.

Cả hai người (mẹ và má) đều biết mẹ không qua khỏi cơn bạo bệnh. Bệnh máu trắng ở mẹ vào thời buổi đó không một phương thuốc hoặc một phương tiện cấp cứu nào đủ sức duy trì thêm dù chỉ một thời gian ngắn sự sống của người mẹ trẻ của tôi.

Cũng nói thêm rằng từ ngày mẹ mất đi, tôi nghiễm nhiên xem má là mẹ đẻ ra mình. Khi đến chơi nhà và trò chuyện với các bậc cha mẹ của những đứa bạn học hoặc bạn thợ cùng khu phố, tôi kể cho họ biết rằng: ba tôi cưới mẹ nhưng không có con. Sau đó mới cưới má và sinh ra tôi. Mẹ thương yêu tôi chẳng thua gì má. Nhưng mẹ đã mất vì bệnh rồi.

Hai má con tôi sống bình yện và trong tôi, hình ảnh người mẹ lớn mờ nhạt dần theo năm tháng. Không phải tôi không thờ kính mẹ, nhưng tình mẫu tử thiêng liêng của má tràn ngập tuổi thơ tôi, nhất là từ khi mẹ lớn qua đời, ngôi nhà rộng lớn chỉ còn hai mẹ con, nỗi đợi chờ ba và sự vắng vẻ càng khiến hai mẹ con thương yêu nhau hơn. Thoảng hoặc, tôi thấy má thắp hương trên bàn thờ mẹ với hai hàng lệ chứa chan và khẩn nguyện rằng, dù sao đi nữa thì cu Huy (tên tôi) cũng là con của chị em mình, rằng sẽ không bao giờ em dành nó cho riêng em. Sẽ đến lúc em theo về bên chị, con sẽ làm giỗ cho cả hai chị em mình,…

*

Ngày ba tôi trở về tôi đã lớn đến mức ba bảo ba không nhận ra tôi, nếu gặp tôi ở ngoài đường ba không biết tôi là con của ba. Cả tôi và má đều hiểu đó là một lời khen. Ba cũng không quá buồn trước cái chết của người vợ lớn. Ba biết mẹ mắc trọng bệnh từ lâu. Bệnh của mẹ được bệnh viện phát hiện từ khi tôi chưa có mặt trên đời này. Điều đáng sợ hơn với cha con tôi là cả má tôi cũng mắc bệnh ấy nhưng mãi sau này tôi mới biết.

Năm ấy tôi mười sáu tuổi nhưng ba đã cư xử với tôi như với một người đàn ông trưởng thành. Hình như quá nhiều biến cố trong đời khiến ba trầm tĩnh hơn và nghiêm nghị hẳn đi.

Ba vẫn rất mực thương yêu và nghiêm khắc với tôi. Hằng năm, đến kỳ lễ lạt, cúng kỵ, ba thường nhắc nhở hoặc chỉ dẫn cho tôi thực hành những nghi thức. Gia đình tôi sống trong cảnh thanh nhàn và êm đềm như bao gia đình khác giữa thị xã xinh đẹp này.

Khi được chính phủ Mỹ bảo lãnh cho cả gia đình xuất cảnh theo diện H.O ba hỏi tôi có thích đi không. Tôi trả lời rằng tùy ba quyết định. Thật ra, tôi thấy mình sống ở đâu cũng vậy. Má tôi là người giỏi buôn bán và tôi vừa học vừa phụ giúp má nên giờ đây tôi chỉ muốn nghỉ học về quản lý cửa hàng, thật lòng tôi chẳng muốn đi xa. Tôi và những người hàng xóm, họ hàng tin rằng ba rất muốn ra đi. Thế nhưng ba tôi bảo rằng mình sống như thế này cũng là đầy đủ, rời quê cha đất tổ làm gì.

Cũng trong thời gian này má thường đóng cửa hàng và đến bệnh viên cùng ba. Tôi học xong má mới cho tôi biêt má bị bệnh nặng, má cũng mắc phải căn bệnh máu trắng khủng khiếp đã từng cướp đi sự sống của mẹ tôi trước đây.

Theo như má nói thì má chẳng còn sống được bao lâu nữa. Tôi cũng đã lớn rồi tôi nên biết sự thật.

Đó là những ngày buồn nhất trong gia đình tôi.

Càng ngày má càng đến gần cửa tử mà tôi thì bất lực, không cứu được má. không có nơi đâu bán loại thuốc tiên chữa lành bách bệnh để tôi tìm mua về má uống cho khỏe mạnh.

 Gần một năm sau ngày tôi biết rõ bệnh tình của má thì má tôi qua đời.

Thiếu má, tôi mới cảm nhận hết nỗi bơ vơ của một thằng con trai không mẹ. Ba thì suốt ngày chỉ vui thú bên bàn cờ với những người bạn cao niên và giao toàn quyền quản lý cửa nhà, hàng quán cho tôi.

Từ nhỏ cho đến ngày tôi cưới vợ, ba chưa bao giờ nói năng nặng lời, hoặc la mắng, thúc ép tôi về bất cứ chuyện gì. Tôi sống cạnh ba cho đến ngày lập gia đình và sinh cả đàn con.

Cũng như bao ngưởi già khác. Ba không thoát được cái quy luật khắc nghiệt của kiếp người: sinh – lão – bệnh – tử.

Năm tôi bốn mươi tuổi ba ốm nặng và qua đời.

Trước phút lâm chung, ba có điều gì đó muốn nói với tôi nhưng đã không nói được. Đàn con thơ của tôi đã gục lên ngực ông nội khóc nức nở. Tôi chưa từng chịu nổi đau nào lớn như thế trong đời. Tôi xin ba đừng nói bất cứ điều gì. Tôi thề sẽ thờ ba kính mẹ và làm đẹp lòng tổ tiên.

Bây giờ tôi đã lớn tuổi và tôi hiểu. Tôi là đứa con trai độc nhất trong gia đình.

Có lẽ ba sợ tôi không thành kính thờ phụng một trong hai ngưởi mẹ của mình. Hoặc còn điều gì khác nữa không dễ bộc bạch.

Tôi đã khắc cốt ghi tâm suốt đời rằng ai cũng là mẹ và tôi là con của họ.

Bỗng nhiên cuốn nhật ký mở ra một sự thật khác. Những dòng tâm sự của ba lúc về già càng chứng tỏ ba nghiền ngẫm, suy nghiệm nhiều mới dặt bút viết lên.

*

Ba đã suy nghĩ rất nhiều và vì cái lợi của dòng họ ba thấy rằng không nên viết cho con cháu biết sự thật này. Nhưng nếu không viết ra, mang theo bí mật này đi vào cõi vĩnh hằng, thì ba sẽ là người thiếu trung thực. Mà ba dạy con sống phải ngay thẳng. Vậy nên  thì dù thế nào đi nữa con cũng nên biết rõ hơn về quan hệ huyết thống của con trong gia đình.

Con không phải là con đẻ của ba mẹ!

Sự có mặt của con trong gia đình bao giờ cũng đem  lại niềm vui, sự ấm cúng và tình cảm chan hòa giữa mọi người nên con không hề  là gánh nặng của ba và các mẹ, vì thế con được thương yêu và trong khối óc, con tim của ba mẹ con đã là người ruột thịt từ thuở mới chào đời.

Ba đã từng cưới hai người vợ. Chuyện hôn nhân này thời trước được pháp luật chấp nhận và hai người phụ nữ của đời ba chung sống với nhau hết sức thuận hòa. Dù thỉnh thoảng có xảy ra xích mích, cãi vã  giữa họ nhưng chỉ toàn những điều vụn vặt,  chưa bao giờ vì lý do ghen tuông mà có chuyện như vậy. Ai cũng khen ba khéo dạy vợ, ba chỉ cười. Giá mà con biết trước khi là vợ ba, họ là bạn thân và chơi với nhau suốt quãng đời thơ ấu, đến tuổi trưởng thành  cả hai cùng yêu ba. Họ đã từng dọa ba là một trong hai người sẽ tự sát nếu ba cưới người này mà bỏ rơi người kia.

Ban đầu ba rất hãnh diện với bạn bè bởi được lòng hai người đẹp, thế nhưng về sau, nhiều biến cố xảy ra khiến ba tự trách mình rất nhiều về tính phóng túng vốn là bản chất của các chàng lính chiến lúc còn trẻ trai. Ba đã đùa giỡn trên tình yêu của hai cô gái ấy mà họ thì không tự biết. Họ lúc nào cũng tin tưởng và tôn thớ ba như một thần tượng của đời mình.

Một lần các chiến hữu thách thức ba thử đo lường tình cảm của các cô bằng cách phao tin ba bị thương sắp chết xem  thử họ có thương tiếc không. Ba đã liều lĩnh chấp thẳng tay cánh bạn hữu, và rồi, chỉ mới nghe một chú lính đùa rằng ba đi trận, dính đạn phái phải nằm lại ở bệnh viện tiền phương, thế là  hai cô đã rủ nhau đi tìm ba.

Không ai ngăn cản họ được bởi họ ra đi một cách bí mật mà thân gái dặm trường, lại nữa, buổi trận mạc, tính mạng con người như con giun, con dế. Họ tưởng ở đâu cũng êm đền như nơi góc phố họ sống thì biết làm sao.

Chuyến đi đó hai chị em  lạc vào một vùng bị rải chất khai quang. Mãi sau này ngã bệnh cùng lúc, xét nghiệm máu ba và hai người mẹ của con mới biết. Trước đó, không ai, kể cả ba biết được những điều khủng khiếp  này.

Lần đó ba thì an toàn nhưng tai họa đã đến với hai người bạn gái thân yêu. Khi gặp lại họ ba chỉ còn cách duy nhất là cưới cả hai vào hai thời điểm khác nhau. Các cuộc hôn nhân này không có điều tiếng gì vì từ lâu, ba đã nói xa nói gần về họ và ai cũng tán  đồng giải pháp ba cưới hai vợ.

Nhưng việc sinh con đẻ cái  như những người đàn ông khác đã có gia đình với ba  là điều không đơn giản. Bệnh tật đã gây cho hai bà  mẹ của con những hội  chứng bất thường về sinh lý và máu bị nhiễm độc nên bác sĩ khuyên họ không nên sinh con. Họ đã cố hết sức chữa bệnh nhưng cuối cùng thất bại và phải chọn giải pháp tìm một đứa con nuôi.

*

Ba xin được con ngay tại bệnh viện  thị xã quê nhà.

Người mẹ trẻ sinh con thuở đó đang gặp một điều bất hạnh và quá lo lắng, sợ mình không nuôi dưỡng nổi con.

Chị ta tâm sự với ba rằng chồng chị ta trốn lính nên đã không có mặt bên chị ta lúc chị sinh nở. Mọi lần, việc một mình đến bệnh viện sinh con với chị ta không có vấn đề gì.

Cả hai đứa con trai  chị ta sinh những lần trước  đều mẹ tròn con vuông và lần sinh nở này cũng thế. Nhưng cái khó lần này là chị ta sinh đôi: một trai một gái, một mình đưa hai đứa trẻ sơ sinh về một vùng quê nằm trong vòng bom đạn là điều khó nhọc nên chị ta chưa biết mình phải xoay sở thế nào.

Lúc ấy ba đã có ý muốn xin con nuôi nên bắn tiếng cho những người y công hoặc  hộ lý ở bệnh viện rằng có ai muốn cho con thì xin giúp ba một đứa. Ngày kia người nữ y công nhắn ba mẹ tới và mẹ con năn nỉ sản phụ  để xin một trong hai đứa trẻ sinh đôi.

Biết sản phụ đã có hai đứa con trai đầu lòng. Mà ba thì khao khát có một đứa con trai. Vì thế ba quyết xin cho được con về nuôi. Thuyết phục một hồi, sản phụ cũng đồng ý.

Lúc đó, hai người mẹ của con đều sướng rơn khi xin được con.

Một cậu bé đáng yêu không tưởng tượng được.

Biết sản phụ rứt ruột đẻ ra con rồi cho con đi cũng buồn nhưng ba cần một đứa con quá đỗi nên chẳng thể làm gì khác được ngoài cái việc đem con về nhà.

Người đàn bà ấy có cho ba địa chỉ theo căn cước của chị ta, nhưng ba đã để lạc đâu mất, rồi ba cũng không cố ý tìm lại, vì hơn tất cả, ba muốn con là đứa con ruột của ba, trên danh nghĩa cũng là trên thực tế.

Con đã lớn lên trong vòng tay ba mẹ như con đã biết.

Từ nhỏ đến khi con lớn, mọi thứ chẳng có gì đặc biệt trong ngôi nhà mình, trừ những biến động của đất nước, và  vai trò xã hội của ba cũng thay đổi. Thật ra, tuy là người lính nhưng  ba chán ghét chiến tranh. Lớp thanh niên cùng thời với ba, đến tuổi thì phải vào lính, đa số đều tử trận.  Cuộc sống của ba  thời bình  thật sự yên ổn. Làm sao ba không thấy tràn đầy ơn phúc khi con bình yên và thành đạt trong thời buổi này.

Con sống hiếu thảo nên lúc nào ba cũng hài lòng vể con. Còn con thì cứ đinh ninh con là con đẻ của ba.

Mà con cũng thật sự là con của ba từ tâm hồn đến thể chất.

Thư này ba xin tạ lỗi với  con là ba thật sự đánh mất địa chỉ của người mẹ đẻ ra con. Bệnh viện nơi con được sinh ra cũng thay người đổi chủ. Ba đã cố công tìm kiếm người quen xưa hỏi thăm còn ai biết đến mẹ con không nhưng không thu được kết quả.

 *

Những bí mật của cuộc đời tôi gói gọn trong câu chuyện trên. Tôi đã cố lục tìm đống giấy tờ để có manh mối về ba mẹ đẻ của mình không nhưng chỉ gặp toàn sổ sách, chứng thực về ba với sổ ghi chép quãng thời gian ba sống ở trại cải tạo.

Hơn một năm nay tôi bỏ rất nhiều công sức, thời gian tìm kiếm tông tích của mẹ đẻ ra mình nhưng chẳng thu được kết qùa gì.

Cuối cùng, tôi hiểu rằng ba tôi đã nói đúng. Một khi chọn tôi làm con nuôi ba quyết tâm không muốn giữ liên hệ, manh mối gì của ba mẹ ruột tôi.

Tuy không mang nặng đẻ đau nhưng ba mẹ đã nuôi dưỡng tôi, công ơn trời biển này làm sao tôi quên được.

Tôi vẫn thờ kính tổ tiên và mẹ cha như mọi đứa con trai trên cõi đời này.

                                                                                                               LÊ THU THÙY